Zolang er dieren en mensen zijn (sommige willen de mens een status aparte geven), bestaat er de vraag waar we vandaan komen. Van welke locatie, welke voorouders en uiteindelijk: waar is het allemaal begonnen? Er zijn verschillende theorieën ontstaan en soms ook verworpen. Los van de aannemelijkheid van deze theorieën wil ik in dit gedachtenexperiment kijken we wat de meest ideale manier is om soorten te laten ontstaan.
 |
| De schepping van Adam (christendom) |
Van de meer dan veertig vastgelegde scheppingsmythen is in het westen het verhaal van de schepping in 7 dagen veruit de bekendste. Deze vorm nemen we even als leidend. Fanatieke aanhangers zien dit zelfs als de enige juiste wijze waarop de natuur ontstaan is, waardoor concurrerende theorieën als evolutie al snel van de hand gedaan wordt.
Bij een schepping worden een groot aantal soorten op de Aarde gezet. Deze soorten leven vanaf dat moment verder. Soorten kunnen zich niet aanpassen en wanneer er een verandering in omgeving optreedt, sterven deze soorten al snel uit. Het uitsterven van 1 soort zal snel een ander soort(en) meenemen in het uitsterven. Dit is een statisch systeem met een of meer terminatoren en daarom gedoemd om uiteindelijk tot een eind te komen.
 | |
| Een (door de mens teruggefokt) oerrund |
Een andere theorie is die van degeneratie. Nadat er op mysterieuze wijze een aantal oervormen zijn ontstaan, onstaan van daaruit alle ondersoorten en rassen. Dit gebeurt door genetische verarming van de oorspronkelijke bovenliggende vormen: genen kunnen namelijk alleen defect raken, het ontstaan van nieuwe genen is uitgesloten. Een systeem met een feedbackloop in de vorm van natuurlijke selectie zoals we die ook kennen binnen het darwinisme.
Maar man, man, wat een trieste theorie. De genetische pool wordt armer en armer, totdat er uiteindelijk nog maar een paar genen functioneel zijn: namelijk degene die cruciaal zijn om te overleven. Dit heeft dezelfde implicaties als een statische schepping, maar dan op gen niveau: Niet alleen het uitsterven van soorten zijn de terminatoren, ook de afbreuk van genen zijn dat.
 |
| Skelleten van vijf verschillende primaten |
De bekendste, en door veruit de meeste wetenschappers ondersteunde, theorie is de evolutietheorie van Darwin waarbij erfelijke eigenschappen binnen een populatie van organismen kunnen veranderen. Door natuurlijke selectie krijgen de meest succesvolle veranderingen binnen een populatie de overhand.
Genetische veranderingen, en helemaal veranderingen die positief zijn voor het organisme, zijn echter zeldzaam. En er treedt een virtuele strijd op tussen genen: Een gen is het meest succesvol als het organisme in staat is zich zoveel mogelijk voort te planten. Een trial and error proces (willekeurige verandering) met een feedbackloop (natuurlijke selectie).
Het eindresultaat is een werkend maar zeer verkwistend mechanisme: willekeurige verandering mag maar sporadisch optreden, omdat het nogal eens een niet werkend organisme oplevert, en zo'n verandering is maar zelden positief voor de soort. Hierdoor zijn er heel veel individuen nodig om een positieve aanpassing voort te brengen, waarnaast ook nog eens alle andere genen strijden om bestaansrecht wat vaak tot uiting komt in overpopulatie en onderlinge strijd binnen en tussen soorten.
Het is een mooie theorie omdat het vooruitgang, progressie brengt, maar tegelijkertijd triest omdat het zo onverschillig is voor het individu. Een kleine vooruitgang voor de soort impliceert veel strijd en lijden voor het individu.
 |
| Jean-Baptiste de Lamarck |
Een andere theorie gebaseerd op evolutie is die van Lamarck, oftewel het lamarckisme. Deze theorie is ontstaan voordat er kennis was over genetica en ging uit van een feedback mechanisme binnen het individu: Een giraffe die hogere blaadje moet bereiken rekt zijn nek een beetje, waardoor deze meer getraind raakt en een klein beetje langer wordt. En dit is het bijzondere: deze eigenschap, het langer worden van de nek, wordt ook overgedragen op nakomelingen. Aan de andere kant worden eigenschappen die niet gebruikt worden ook geremd bij nakomelingen.
Dit is een zeer krachtig mechanisme die aanpassing aan een omgeving (en daarbij soortontwikkeling) heel snel laat gaan waarbij een minimum aan resources (individuen) nodig is voor een best aangepaste genenpool.
Terug bij onze oorspronkelijke keuze. Wat is de meest ideale manier om soorten te laten ontstaan. Na het lezen van de voors en tegens is de keuze denk ik snel gemaakt:
1. Schepping; Een statisch systeem. Doordat soorten niet of nauwelijks verandering en er zeker geen soorten bij komen zal dit uiteindelijk uitsterving van een meerderheid van (zo niet alle) soorten inhouden.
2. Degeneratie; Een dynamisch degeneratief systeem dat soorten laat aanpassen aan hun omgeving. Dit gaat ten koste van (genetische) eigenschappen.
3. Darwinisme; Een dynamisch progressief systeem waarbij genetische eigenschappen in een populatie worden verworven ten koste van individuen.
4. Lamarckisme; Een dynamisch progressief systeem waarbij het individu gericht kan verbeteren. Deze verbeteringen uitten zich in genetische verworvenheden waardoor ze ook ten goede aan de nakomelingen en uiteindelijk de gehele populatie.
Het is jammer dat we onze ontstaanshistorie niet kunnen kiezen. Wat we wel met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid weten is dat lamarckisme niet de manier is waarop soorten ontstaan. Aan de andere kant: We kunnen het wel benaderen met behulp van genetische modificatie en gentherapie. Of we dat willen is een tweede; voor je het weet spreken ze over honderd jaar over "Die periode waarbij het Sociaal Lamarckisme het adaguim was".
No comments:
Post a Comment